چنان كه هر صاحب سوط ، جور و ظلمى نيز منقرض الطاعه مىباشد و ليكن از جهت مبغوضيت و مخذوليت او و عدم رضا خداوند به امر و نهى او و چونكه خداوند او را به خود واگذارده و مخذول نموده است ؛ بايد كه اهل سعادت و اطاعت خداوند نيز ، او را به خود واگذارند و طاعت او را اكراها و تقيةً و خذلاناً بنمايند و اين عين معنى اطاعت خداوند مىباشد و از اينجاست كه در حديث ، مطلقا وارد شده است كه « اطاعة اللّه فى اطاعة السلطان » « 1 » يعنى فرمان‌بردارى خداوند ، در فرمانبردارى سلطان مىباشد . خواه آنكه آن سلطان عادل باشد يا ظالم و جابر . و ليكن در ما بين ، جهت و جوب اطاعت او در دو صورت ، فرق و بون بعيد است چنان كه دانسته شد و اين مختصر ، مبَوّب به ده باب ، نموده مىشود . باب اول : در بيان معنى عدالت و بيان حقيقت و بدايت آن . باب دوم : در بيان معنى خلافت از جانب خداوند عزّ و علا كه معنى نهايت عدالت است . باب سوّم : در بيان حقيقت و كيفيت سلطنت ملوك و ارباب امر و فرمان . باب چهارم : در بيان كيفيت سلوك ملوك با هر طايفه از رعايا . باب پنجم : در بيان كيفيت سلوك وزراء ، نوابان ، اصحاب قلم و ديوان . باب ششم : در بيان كيفيت سلوك علما ، متّقيان ، اهل وعظ و قاضيان . باب هفتم : در بيان كيفيت سلوك ارباب نعم و دولت . باب هشتم : در بيان كيفيت سلوك دهاقين ، رئيسان ، اهل زراعت و ده‌نشينان . باب نهم : در بيان كيفيت سلوك اهل تكسّب و تجارت . باب دهم : در بيان كيفيت سلوك اهل حرفت و صناعت . و از اين بيان و اين تفصيل معلوم مىشود كه اين مختصر ملقب بعشرهء كامله است و نام نهاده شده است به « ميزان الملوك و الطوائف و صراط المستقيم فى سلوك الخلائف » .

--> ( 1 ) - بحار ، چاپ دار الاحياء التراث العربى - بيروت ، ج 72 : 368 - باب 82 ، حديث اول . قال رسول اللّه : طاعة السلطان واجبة و من ترك طاعة السلطان فقد ترك طاعة اللّه و مجمع الزوائد ، ج 5 : 220 و جامع الاصول ، ج 4 : 63 حديث 2043